BM’ye bağlı bir uzmanlık kuruluşu olarak 1944 yılında kurulan ICAO, sivil havacılık alanında küresel ölçekte önemli ve kalıcı gelişmelere önayak olmuştur. Ana işlevi, uçuş emniyeti (safety) ve güvenliğine (security) ilişkin uluslararası kurallar ve siyasalar geliştirerek, uluslararası sivil havacılığın düzenli gelişimini ve kurallarının küresel düzeyde uygulanmasını sağlamaktır.

ICAO egemenlik, tanıma gibi siyasi nitelikli konularda BM kararlarına bağlıdır. ICAO Konseyi ya da Genel Kurul bu konularda BM’den bağımsız olarak karar almamakta, 36 üyeli Konsey, yerleşik teamüller gereği, siyasi sonuçları olacak kararlardan mümkün mertebe uzak durmaktadır. Bu tür sorunlar Konsey Başkanının arabuluculuğuyla çözümlenmeye çalışılmaktadır.

ICAO tüm üye ülkelere yönelik genel yazılarla (State Letter) ülkeleri uluslararası sivil havacılığa ilişkin belli kuralların birleştirilmesi veya uyumlaştırılması amacıyla Şikago Sözleşmesi ve Ekleri’nde yapılan değişiklikler ile bu alanda yürürlüğe konan çeşitli anlaşmalara taraf olmaya davet edebilmektedir. Ancak, belirli bir ülkenin belirli bir anlaşmaya taraf olmaya davet edilmesi veya bu doğrultuda telkinde bulunulması sözkonusu değildir.

ICAO’yu kuran 1944 tarihli Şikago Sözleşmesi ile 19 Ek’i, içerdiği hükümler itibariyle sadece devletleri bağlamaktadır. Buna karşın Sözleşme, taraf devletlere, Sözleşme hükümlerine aykırı taahhüt ve fiillerde bulunan havayolu şirketlerine karşı yaptırımda bulunma yükümlülüğü getiren bazı hükümler de içermektedir.

Diğer yandan ICAO Konseyi, küresel sivil havacılığa ilişkin Şikago Sözleşmesi’nde öngörülen mevcut işlevinin yanısıra, anılan Sözleşme ve Ekleri’nin yorumlanması veya uygulanması konusunda iki veya daha fazla akit devlet arasında ortaya çıkabilecek ve müzakere yoluyla çözülemeyen anlaşmazlıklar hakkında, ilgili devletin/devletlerin başvurusu üzerine karar alma yetkisini haizdir. Herhangi bir akit devlet, Konsey’in bu nitelikteki kararını, anlaşmazlığın diğer taraflarının da kabul edeceği bir adhoc tahkim mahkemesine veya Uluslararası Adalet Divanı’na taşıyarak temyiz edebilir.

Özetle, sivil havacılığın emniyeti ve güvenliğiyle ilgili gerekli tüm kurallar Teşkilat tarafından saptanmakta; bunların ulusal düzeyde uygulanması ise ICAO bünyesinde kurulmuş mekanizmalar yoluyla denetlenmektedir. Herhangi bir ülkenin uluslararası sivil havacılığın güvenliğini ya da emniyetini düzenleyen kurallara uymaması, bu ülkeye uluslararası uçuş yapılmamasına; dolayısıyla sivil havacılığa bağlı birçok alanda zarara ve gelir kaybına neden olabileceği için üye ülkeler ICAO kurallarına mümkün olan en geniş kapsamda uymaya özen göstermektedir.

Sivil havacılık güvenliği ve kolaylıklar çerçevesinde, ICAO tarafından oluşturularak güncellenen “Açık Anahtar Kaynak Dizini (Public Key Directory)”, elektronik pasaportların doğrulanmasında çok taraflı merkezi kullanımının desteklenmesini ve uçuş güvenliğine önemli katkı sağlanmasını amaçlamaktadır.

Bu çerçevede ülkemiz, ICAO standartlarına uygun makinede okunabilir pasaportların kullanımına Haziran 2010 tarihi itibariyle başlamış, 2018'de ikinci nesil, 2022'de üçüncü nesil elektronik pasaportlar kullanıma sunulmuştur.

Küresel düzeyde havacılık güvenlik ve emniyeti, çevrenin korunması, hava ulaşımında ileri teknolojilerin kullanımı ve sürdürülebilir havacılık konuları, ICAO’nun gündeminde öncelikli alanlardır.

Öte yandan, ICAO’nun başlıca görevlerinden biri de üye ülkelere uluslararası hava taşımacılığı konularında rehberlik etmek ve “No Country Left Behind” ilkesi temelinde, ihtiyacı olan ülkelere kapasite inşası eğitim desteği sunmaktır.