Uluslararası Uydu Yardımlı Arama Kurtarma Programı (COSPAS-SARSAT); gemi, uçak veya kişilerin kazaya uğramaları hâlinde veya acil durumlarda, otomatik veya manuel olarak faaliyete geçen “beacon” adı verilen imdat sinyal cihazlarının arama-kurtarma uydularına gönderdikleri sinyallerin ilgili yer istasyonlarına iletilmesiyle konumlarının tespit edilmesini ve gerekli arama-kurtarma işleminin en kısa sürede ve etkin şekilde başlatılabilmesini sağlayan tehlike alarmı algılama ve bilgi dağıtım sistemidir.

COSPAS-SARSAT Programı, 1979'da Kanada, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği'nin ortak girişimiyle başlamış ve anılan devletlerin imzaladığı anlaşmayla 1988'de hükümetlerarası bir kuruluş olarak kurulmuştur. Rusya Federasyonu, Ocak 1992'de Anlaşmaya taraf olarak SSCB'nin yerini almıştır. Sekretaryası Montreal/Kanada'dadır. Kurucu üyelerle birlikte 45 devlet ve 2 kuruluş programla resmi olarak ilişkili olup, COSPAS-SARSAT Sisteminin yönetimine ve işletilmesine etkin katılmaktadır.

COSPAS-SARSAT sistemi içinde hâlihazırda en kapsamlı yer istasyonlarından birisine sahip olan ülkemiz, 2005 yılında üyesi olduğu sistemde önde gelen hizmet sağlayıcıları arasında bulunmaktadır. Türkiye’nin COSPAS-SARSAT Görev Kontrol Merkezi (TRMCC) 2000 yılında faaliyete geçmiştir. Afganistan, Gürcistan, Ukrayna, İran ve Irak, TRMCC’den Arama Kurtarma İrtibat Noktası (SAR Point of Contact [SPOC]) olarak hizmet almaktadır.

COSPAS, "Tehlikedeki Gemileri Arama için Uzay Sistemi" anlamına gelen Rusça bir kısaltmadır. SARSAT, “Arama ve Kurtarma Uydu Yardımlı Takip”in İngilizce kısaltmasıdır. Sistem, denizcilik ve havacılık kullanıcıları ile tehlike durumundaki kişilere açıktır. Erişim, ayrım gözetmeksizin tüm devletlere sağlanır ve tehlike altındaki son kullanıcılar için ücretsizdir.

Özetle, Uluslararası COSPAS-SARSAT Programı, arama ve kurtarma birimlerinin tehlikedeki kişilere ivedilikle ulaşmasına yardımcı olmak için doğru, zamanında ve güvenilir tehlike alarmı ve konum verileri sağlar.

Sistemin amacı, denizde veya karada acil durum ve kazalar gibi olası tehlikenin yerini ivedi tespit ederek yardım sağlamak için gereken zamanı mümkün olduğunca kısaltmaktadır.

Bu amaca ulaşmak için, COSPAS-SARSAT üyeleri, programın özelliklerine ve performans standartlarına uyan radyo işaretlerinden gelen tehlike uyarısı aktarımlarını tespit edebilen ve dünyanın herhangi bir yerindeki konumlarını belirleyebilen bir uydu sistemini uygular, sürdürür, eşgüdümünü yapar ve çalıştırır. Tehlike uyarısı ve konum verileri, COSPAS-SARSAT katılımcıları tarafından sorumlu SAR hizmetlerine sağlanır.

COSPAS-SARSAT Programı, acil tehlike alarm hizmetlerinin, uluslararası toplumun ihtiyaçları, standartları ve ilgili tavsiyeleriyle uyumluluğunu sağlamak için Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO), Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ve diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmaktadır.

COSPAS-SARSAT Sekretaryası ve gerçekleştirilen faaliyetlere www.cospas-sarsat.int internet sitesinden erişilmesi mümkündür.